Yangiliklar
Oliy taʼlimda raqamli transformatsiya va sunʼiy intellekt: universitet 4.0 va 5.0 sari qadam
December 23 , 2025
509
Nordik universitetida oliy taʼlim tizimida raqamli transformatsiya va sunʼiy intellekt (AI) imkoniyatlariga bag‘ishlangan seminar o‘tkazildi.
Seminarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Raqamli taʼlim texnologiyalarini rivojlantirish markazi direktori Alisher Abdullayev professor-o‘qituvchilarga oliy taʼlimni tubdan o‘zgartirayotgan global tendensiyalar, amaliy yechimlar va strategik yondashuvlar bo‘yicha yangi ilm va tajribalarini yetkazdi.
Iqtiboslar: “Sunʼiy intellekt inson kabi o‘rganadi, tahlil qiladi, qaror qabul qiladi va o‘zini rivojlantiradi. Bugun u yordamchi bo‘lsa, ertaga taʼlimning strategik hamkori bo‘ladi.
* Universitetlar endi zavod emas, innovatsiya markazlari.
* Kelajak universitetlari bilim + shaxsiylashtirish, individuallashtirish + global integratsiya tamoyiliga asoslanadi.
* Endi har bir talaba bilan individual ishlash imkoniyatga aylanadi.
* Zamonaviy universitet laboratoriyalarida GPU serverlar bo‘lishi shart. Chunki sunʼiy intellekt infratuzilmasiz rivojlanmaydi.
* Sunʼiy intellekt maqola yozishda yordamchi bo‘lishi mumkin, ammo u tadqiqotchining o‘rnini bosa olmaydi.
* Universitetlar endi texnologiyani quvib yetuvchi emas, balki uni yaratuvchi va boshqaruvchi markazlarga aylanishi kerak."
Seminarda zamonaviy universitetlar modeli keng tahlil qilinib, universitet 4.0 va 5.0 konsepsiyalari sari harakatlanish zarurligi taʼkidlandi.
AI texnologiyalari orqali:
➖ talabalar bilim darajasi tahlil qilinadi
➖ o‘quv trayektoriyasi shaxsiylashtiriladi
➖ vaqt va resurslardan samarali foydalanish taʼminlanadi.
Sunʼiy intellekt — talaba, o‘qituvchi va universitet uchun yangi imkoniyatlar taqdim etmoqda.
Spiker taʼlim jarayonlarida AIʼning amaliy qo‘llanilishiga alohida to‘xtaldi. Jumladan: insholarni tahlil qilish va baholash, test va topshiriqlarni avtomatik yaratish, GPA va akademik faollikni chuqur tahlil qilish, AI-proktoring orqali imtihonlarni nazorat qilish imkoniyatlarini yetkazdi.
Ilmiy tadqiqotlar va AI — imkoniyat va masʼuliyat demak. Seminarda ilmiy faoliyatda sunʼiy intellektdan foydalanishning imkoniyatlari bilan birga xavflari ham atroflicha tahlil qilindi:
➖ noto‘g‘ri xulosalar
➖ kontekstni noto‘g‘ri talqin qilish
➖ iqtibos va mualliflik bilan bog‘liq noto‘g‘ri maʼlumotlar
➖ original tadqiqot sifatining pasayishi.
Shuningdek, DOI tizimi, ilmiy etiketga rioya qilish, yirtqich (predatory) jurnallardan saqlanish masalalari dolzarb ilmiy muammo sifatida ko‘rsatib o‘tildi.
Bugungi kunda oliy taʼlimning maʼmuriy, o‘quv va moliyaviy jarayonlari to‘liq raqamlashtirilgan bo‘lib, 207 ta OTM, 1,7 mln. talaba, 45 ming nafar professor-o‘qituvchi, 30 ta muhim axborot tizimiga, 40 ta elektron xizmatlar yagona platformaga integratsiyalangan.
HEMIS AI orqali talabalarga individual o‘quv va karʼyera tavsiyalari beriladi, AI mock intervyular o‘tkaziladi, rezume va vakansiyalar moslashtiriladi, bitiruvchilarning bandligi monitoring qilinadi.
Seminarda oliy taʼlimda sunʼiy intellekt bu kelajak emas, bugunning vositasi ekanini yana bir bor taʼkidlandi. Asosiy vazifa esa texnologiyadan oqilona, masʼuliyatli va ilmiy etikaga asoslangan holda foydalanishdir.
Seminar yakunida professor-o‘qituvchilarning taklif-mulohazalari tinglandi, savollariga javoblar berildi.
So'nggi yangiliklar
Tabassum, gullar va samimiy ehtirom: Nordikda 8-mart tantanasi
Nordik xotin-qizlari erkaklar tomonidan bayramona kayfiyatda gullar, samimiy tilaklar va iliq eʼtibor bilan tantanali kutib olindilar. Ular uchun maxsus tayyorlangan yo‘lakdan tabriklar, tilaklar qurshovida o‘tish jarayoni chinakam bayram ruhini yaratdi — har bir qadam tabriklar, gul ifori va quvonchli tabassumlar bilan bezandi.
Yo‘lak to‘rida esa ayollarni bayramona fotozona qarshi oldi. Bu yerda ular hayajon, quvonch va samimiy kulgular bilan o‘z ismlari bitilgan doska oldida esdalik suratlariga tushdilar.
Bayram dasturi yanada rang-barang va mazmunli kechdi. Tadbir mehmoni sifatida taniqli xonanda, hajviy ko‘rsatuvlar muallifi va shoumen Zokir Ochildiyev davraga o‘zgacha kayfiyat olib kirdi. Uning quvnoq chiqishlari, latifalari va sahna hazillari zalni kulguga to‘ldirib, tadbirga jo‘shqin va samimiy muhit bag‘ishladi.
Shuningdek, mehmon sanʼatkorlarning ijrolari, kuy-qo‘shiqlari davraga yanada yuqori kayfiyat va bayram shukuhi olib kirdi.
Tadbir davomida universitet rektori hamda jamoa erkak ustozlari ayollarga bo‘lgan hurmat va ehtiromlarini nutqlar, samimiy tabriklar, dilbar sheʼrlar, maxsus tayyorlangan premyera qo‘shiq va videoklip orqali izhor etdilar. Bayram yakunida esa ayollarga esdalik sovg‘alari topshirildi.
Bu kun Nordik xotin-qizlari uchun alohida ehtirom va qadrlash ramziga aylangan. Bayram davomida ular doimgidan ham yuksak hurmat, mehr, quvonch va xushnudlik og‘ushida bo‘ldilar. Zal esa kulgi, qarsaklar va shodon kayfiyatga to‘lib, davra fayzi yanada ortib bordi.
Shu tariqa Nordikda yana bir yorqin, samimiy va esda qolarli kun tarix sahifasiga muhrlandi.
Tabassumlar, quvonchlar va baxtiyor lahzalar bilan to‘la bu go‘zal damlar esa esdalik suratlariga ham muhrlandi.
“Zebo” loyihasida bahs qizidi!
Munozarada ishtirokchilar ikki jamoaga bo‘linib, sun’iy intellektning turli qirralarini asosli dalillar bilan himoya qildilar. Bir jamoa SI tufayli yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan ishsizlik, axborot xavfsizligi muammolari va inson omilining kamayishi kabi fikrlarni ilgari surdilar. Ikkinchi jamoa esa sun’iy intellektning ilm-fan, innovatsiya va mutlaqo yangi kasblarni yaratishdagi ulkan imkoniyatlari haqida dalillar keltirdilar.
Qizg‘in bahslarga boy o‘tgan munozarada qatnashchilar nafaqat bilim, balki mantiqiy fikrlash, tezkor tahlil va notiqlik mahoratini ham namoyon etdilar.
O‘zining aniq dalillari va ishonchli nutqi bilan Muborak G‘ayratova “Eng yaxshi spiker” nominatsiyasida g‘olib bo‘ldi.
💬 Sizningcha-chi?
Sun’iy intellekt insoniyat uchun eng katta imkoniyatmi yoki yangi xavflar boshlanishimi?
Izohlarda fikringizni yozing — bahsni birga davom ettiramiz!
AI — ustoz va talabalarning aqlli yordamchisiga aylanmoqda
Trening davomida ishtirokchilar generativ sun’iy intellekt qanday ishlashi, AI yordamida referat, loyiha va taqdimotlarni tez, tizimli va sifatli tayyorlash usullari bilan tanishdilar.
Shuningdek, professional darajadagi prompt yozish sirlari — ya’ni AI’dan aniq va samarali natija olishning muhim qoidalari amaliy misollar orqali ko‘rsatib berildi.
Mashg‘ulotda akademik halollikni saqlagan holda AI’dan foydalanish tamoyillari ham alohida muhokama qilindi. Turli vazifalar uchun qaysi AI vositasi eng samarali ekani real misollar asosida tahlil qilindi.
Natijada talabalar izlanish, tahlil qilish va ilm olish jarayonini yanada samarali tashkil etish bo‘yicha yangi bilim va ko‘nikmalarni egalladilar.
Yangi hamkorlik: xalqaro tajribalar — milliy taraqqiyot uchun
Uchrashuv davomida davlat boshqaruvi, ta’lim va innovatsiyalarni rivojlantirishga qaratilgan istiqbolli yo‘nalishlar muhokama qilindi.
Muzokaralarda AQSh va Shimoliy Yevropa, xususan Finlandiyaning samarali davlat boshqaruvi va kasbiy ta’lim tizimidagi ilg‘or tajribalarini mahalliy sharoitga moslashtirish masalasiga eʼtibor qaratildi.
Finlandiyaning yetakchi ta’lim markazlari va davlat organlarida qisqa muddatli malaka oshirish dasturlari va stajirovkalar tashkil etish, sanoat korxonalari uchun maqsadli malakali kadrlar tayyorlash tizimini rivojlantirish xususida so‘z bordi.
Muzokaralar davomida istiqbolli hamkorlikni boshlab beruvchi O‘zaro anglashuv memorandumi imzolandi.
Endilikda hamkorlik doirasida “yashil” va “aqlli” boshqaruv tamoyillariga asoslangan yangi tashabbuslarni amalga oshirish rejalashtirilmoqda.
Shuningdek, hamkorlikda yoshlar salohiyatini oshirish va iqtidorli yoshlarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yangi tashabbuslarni amalga oshirish, hududlarning barqaror rivoji uchun xalqaro grant va investitsiyalarni jalb qilish mexanizmlarini kengaytirishga kelishildi.